چهارشنبه - 2017 سپتامبر 20 - 29 ذيحجه 1438 - 29 شهريور 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 187079
تاریخ انتشار : 28 تیر 1395 10:7
تعداد مشاهدات : 172

ویژگی های مدیر فرهنگی از دیدگاه قرآن

یکی از وظائف نظام و حوزه های علمیه که طلایه داران فرهنگ ناب اسلامی در کشور هستند ، پرورش نیرو و مدیر اجرایی برای امور فرهنگی و مدیریت بخش های که به آموزش و پرورش نسل و تربیت و مربی گری آنها مربوط می شود .

طلاب حوزه های علمیه به عنوان  راوی (زمان معصوم) و ناقل (هم اکنون) مجتهد و ... یک نیروی کارکشته و با تقوا و کسی که دارای شرائطی است که توانایی انجام امور فرهنگی و تربیتی به عهده اوست و این وظیفه ای الهی و شرعی است و دیگری را لایق عهده دار شدن آن نیست .در واقع واگذاری این امر خطیر به عهده دیگران ، شانه خالی کردن در مقابل وظیفه  است و اگر مسئولین کشوری و قانونگذار نیز این وظیفه را به عهده دیگری قرار دهند ، انحراف از مسیر حق و حقیقت را رقم خواهند زد.

یکی از الزمات فرهنگی ، شناخت و انتخاب مدیر فرهنگی است ، و معیار انتخاب را باید از منبعی به دست آورد که فرهنگ اسلام از آن صادر شده است. در ادامه ویژگی های که از نظر قرآن برای مدیر امور فرهنگی و تربیتی در نظر گرفته شده به طور اختصار بیان می شود:

  • اهل نماز باشد: اهل خود  و دیگران  را به این فریضه الهی و برنامه سلوکی و عرفانی دعوت کند و از آیه 55 سوره مریم ((وَ کانَ یَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ وَ الزَّکاةِ وَ کانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِیًّا )) از خصوصیات حضرت اسماعیل این بود که امر به نماز و پرداخت زکات می نمود . نماز برنامه ای برای پاک کردن روح از آلودگی های گناه و زکات برای پاک کردن مال و کمک به نیاز مندان .
  • شرح صدر داشته باشد: قالَ رَبِّ اشْرَحْ لی‏ صَدْری (25طه) و در گرفتاری ها سنگ صبوری برای دیگران باشد چون کار فرهنگی و تربیتی زمان بر و اشکالات زیادی به انسان می شود  پس باید آستانه صبر و تحمل و شرح صدرش بالا باشد و الا یا راه افراط را پیش می گیرد و یا راه تفریط را . ویا دست از کار فرهنگی کوتاه می کند و ...
  • صبور باشد و بر آنچه مردم نادان می گویند صبر کنند: وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما یَقُولُونَ ... (آیه10سوره مزمل) و در برابر آنچه (دشمنان) مى‏گویند شکیبا باش
  • اخلاص: إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِکْرَى الدَّارِ (آیه46سوره ص) ما آنها را با خلوص ویژه‏اى خالص کردیم، و آن یادآورى سراى آخرت بود . در واقع کار فرهنگی کاری برای آخرت مردم و جامعه است و پیامبران که مزد رسالت از مردم نمی خواهند ، و الا اجرآنها نزد خداوند، بزرگتر از آن چیزهای است که مردم به آنها بدهند. مردم متاع قلیل دینا دارند و خداوند مالک دنیا و آخرت است و همه رابرای انبیا و اولیا و مخلصان درگاه خود آماده کرده است.

نکته دیگر اینکه چون کاری عبادی است و شرکت دیگران را با عبادی بودن آن سازگار نیست در واقع اگر برای پول و مقام و ... کار فرهنگی انجام بدهیم از نظر قرآن این کار منافقانه و ریاکارانه است و نه در دنیا مزد دارد و در آخرت ..

یکی از مشکلات موسسات فرهنگی کشور عدم خلوص و به خاطر دنیا بوده است نه به خاطر رضایت خداوند متعال. اگر کاری برای خداوند انجام شود اجراخروی حتمی در انتظار است و تفضلات خداوند با اسباب و علل مادی نیز در دنیا شامل حال مومن می شود .

حضرت ابراهیم (سلام الله علیه) با بت شکنی کار فرهنگی کرد و با برهان فکر مردم را روشن و با تبر جرقه ای به ذهن خواب آلود آنها زد که هوشیار باشید که شیطان خدای دروغی به شما قالب نکند. و چون کار برای خداوند بود جاودانه مانده و عبرت دیگران شده است.

·         دنیا طلب نباشد: و وَ لا تَشْتَرُوا بِآیاتی‏ ثَمَناً قَلیلاً (آیه 44 سوره مائده) وَ لا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَناً قَلیلاً ً إِنَّما عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (آیه 95 سوره نحل)  در این آیات عهد الهی و آیات خداوند و حکم او را با دنیا و هوای نفس عوض نکند و دنیا اورا فریب ندهد زیر آنچه نزد خداوند از اجر و بهشت جاویدان است بهتراز آنچه در دنیا ست و مدیر فرهنگی با اعتقادی کامل به این اجر الهی به مطامع دنیوی اعتنایی ندارد و حکم خدا را جاری می سازد . 

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلینَ (آیه 159سوره آل عمران) به (برکت) رحمت الهى، در برابر آنان [مردم‏] نرم (و مهربان) شدى! و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراکنده مى‏شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب! و در کارها، با آنان مشورت کن! اما هنگامى که تصمیم گرفتى، (قاطع باش! و) بر خدا توکل کن! زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد.

برای مدیر فرهنگی در این آیه شریفه چند ویژگی مطرح شده که به اختصار بیان می شود؛

-       نرم خو و مهربان بودن متولی فرهنگی : دلسوز و غمخوار  مردم باشد. تا از پراکنده شدن مردم جلوگیری نموده و همه را با محوریت و مدیریت پدرانه (مهربان و با گذشت) متحد در حول و اطراف خود داشته باشد.

-       آنها را ببخشد و عفو کند. معمولا مردم و همکاران خطایا و نقصانی دارند و این امور را می بخشد و خود را به تغافل می زند.

-       در امور با مردم مشورت کند. مشورت در کار با روحیه حکمت در متولی فرهنگ دینی و تربیت اسلامی به هم گره خورده است و هنگامی که تصمیم و عزم راسخ بر کاری داشت بر خدا توکل کند و خداوند را موثر واقعی بداند: یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی‏ شَیْ‏ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً (آیه59 سوره نساء) اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیاى پیامبر] را! و هر گاه در چیزى نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داورى بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) براى شما بهتر، و عاقبت و پایانش نیکوتر است.

-       اگر اختلاف ایجاد شد ، مدیر فرهنگی به ولی خدا مراجعه نماید و تابع حکم خداوند و رسول باشد . یک از مشکلات امروزی فرهنگی کشور ، عدم مراجعه به ولی خدا و عدم تمکین نسبت به حکم خداوند است  و به بهانه های مختلف از حکم خدا فرار می کنند مثلا برای شناخت غنا و ... به جای رجوع به حجت خدا  و رعایت حکم خدا ، به هوای نفس و درخواست فاسقان و تمنای نا اهلان پیروی می کنند. 

-       یا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما أَصابَکَ إِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (17لقمان) پسرم! نماز را برپا دار، و امر به معروف و نهى از منکر کن، و در برابر مصایبى که به تو مى‏رسد شکیبا باش که این از کارهاى مهمّ است .

نوجوانان و جوانان جامعه فرزندان معنوی مدیرفرهنگی هستند مثل معلم که حکم پدری بر دانش آموز و دانشجو و طلبه دارد ؛ باید مسئولیت دینی و پرورشی آن ها را برعهده بگیرد و خصوصیاتی را که در این آیه برای مدیر فرهنگی می آورد به اختصار بیان می کنیم.

  • اقامه نماز : برپایی نماز هم اولویت فرهنگی و هم الزام دینی است و کم رنگ شدن نماز و آثار معنوی آن در جامعه و جوانان سبب بروز بی دینی و دوری از دین می شود . اقامه نماز به جهت  اینکه ...َ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ... (آیه 45 سوره عنکبوت) و دور شدن فحشا و منکرات با اقامه نماز به وقوع می رسد و این بالاترین مسئولیت فرهنگی کشور است. یکی از گرفتاریهای و مشکلات فرهنگی کشور ترویج فرهنگ فحشا توسط محصولات فرهنگی ماهواره ای است  و راه مقابله با آن طبق دستور قرآن ، اقامه نماز است . و دیگری ترویج فرهنگ سبک زندگی اسلامی است و...
  • امر به معروف :

شناخت کار معروف و واجب و خیر ، بر هر مسلمان واجب است و این وظفه بر عهده حوزه ها و آموزش و پروش و  دانشگاه ها است و باید در این امر تلاش خود را مصروف داشته تا زمینه امر به معروف و دستور به کارهای خوب و خیر و نشان دادن راه نجات بر همگان میسر شود.

  • نهی از منکر :

راه مقابله با منکرات از اولویتهای فرهنگی کشوراست و این وظیفه همگان است که منکرات را می شناسند و از آن نهی نموده و نهی از منکر وظیفه اصلی مدیر فرهنگی است و نباید نسبت به رواج و شیوع منکرات در محل های فرهنگی و آموزشی ساکت باشد و باید سخن خدا و حکم خدا را به نااهلان اعلام نماید و در این کار قصور و کوتاهی غیر قابل بخشش است. کسی که امر به معروف و نهی از منکر  می کند ، متحمل مصیبت و دشمنی خواهد شد و این صبور هم باید باشد که قبلا ذکر شده بود.

  • ... وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقابِ (2مائده) مدیر فرهنگی باید مردم را به کار خیر  و تقوی دعوت کند.و همکاری مردم را بر روی امور خیر و تقوی متمرکز کند مثلا در ترویج فرهنگ مسجد سازی و ... پیش قدم شود و کمک های مردمی را برای این امور جمع کند و از همکاری در اموری که سبب گناه  مثل برگزاری جشن و رقص و مختلط برگزار کردن گروه های موسیقی و همچنین امور که سبب دشمنی بین مردم و مسئولان می شود؛ بپرهیزد .

·         دوری گزیدن از مروجین ضد فرهنگ اسلامی وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمیلاً  (آیه10سوره مزمل)  عده ای زیر بار قوانین الهی و بشری نرفته و مدیران فرهنگی را اطاعت ننموده و  ممکن است مسخره کننده و مدیر فرهنگی اسلامی را استهزا کنند و به آنها متحجر و ... بگویند در اینجا وظیفه مدیر فرهنگی این است که و بطرزى شایسته از آنان دورى گزیند تا تنبیه شده و  اگر بودجه ای دارند تعلیق کنند و از حقوقی محروم شوند تا به راه صحیح برگردند.

·         الگو سازی الهی برای مردم(مدل سازی)(مداسلامی)الگوی اسلامی زندگی

لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثیراً (21)

یکی از وظائف اصلی مدیر فرهنگی ، معرفی الگوی اسلامی برای مردم است . خداوند پیامبر و رسول الله را اسوه و الگو برای تمام مراحل زندگی و شئون حکومتی و مقامات معنوی و .... ذکر می کند و مدیر فرهنگی م بایستی با شناختی که از جامعه دارد ، الگوی به روز زندگی و شئونات اسلامی را از سیره پیامبر برای مردم معرفی نمایید تا مردم به سراغ الگوی دروغین غربی و شرقی نروند و جامعه سالم و محیطی صمیمی و اسلامی داشته باشیم .

مثلا برای دختران در عفت و حجاب الگوی از قرآن و آن حضرت مریم پاک (سلام الله علیها) و حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) می باشد . برای نوجوانان کودکی حضرت اسماعیل و یوسف پیامبر و در مورد امور زندگی مثلا خانه داری و سیاست و حکومت داری و صبر ایوب  و ....

  • شجاع باشد: الَّذینَ یُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ یَخْشَوْنَهُ وَ لا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ وَ کَفى‏ بِاللَّهِ حَسیباً (احزاب آیه39)

کسی که می خواهد فرهنگ اسلامی را ترویج دهد و مبلغ پیام الهی باشد باید شجاع باشد و از زورمداران (زمامداران و مقامات لشکری و کشوری و...) و از زرمداران (ثروتمندان ) بیمی به دل راه نداده  و هرکز نترسد و کلام حق و راست را بدون پروا بگوید و جز از خداوند نترسد.

نویسنده محمود مرادی

http://mah-pajohesh.persianblog.ir


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :