سه شنبه - 2017 دسامبر 12 - 24 ربيع الاول 1439 - 21 آذر 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 208569
تاریخ انتشار : 3 خرداد 1396 13:53
تعداد مشاهدات : 111

علل ایجاد فقر از دیدگاه قرآن-حوزه الزهراسلام الله علیها

تحقیقات پایانی- علل ایجاد فقر از دیدگاه قرآن

دانسته شد كه فقر يعني حاجت، شكسته شدن ستون فقرات، نداري و در تصوف فقر از مقامات تصوف واولين مرتبه از مقامات آن است و آن ترك مال و ثروت است و انيكه حتي ميل به آن نيز نبايد داشته باشد و راغب فقر را بر چهار وجه مي داد. 1.وجود نياز ضروري 2.عدم كسب و دستاورد و نداشتن اندوخته هاي عادي 3.فقر نفس يعني حرص و طمع 4.فقر به خداوند . و جامعه شناسان معتقدند فقر آن است كه نيازهاي اساسي بشر به حد كفايت برآورده نشود و بيان شد اين تعريف دو ابهام دارد يكي اينكه نيازهاي اساسي چيست ؟ و ديگر اينكه حد كفايت چه مقدار است؟ و علل يك اصطلاح فلسفي است و به معناي چيزي است كه چيز ديگر (معلول) بر آن متوقف باشد كه علل اربعه عبارتند از علت صوري، مادي فاعلي و غايي. فقر در قرآن فقط در آيه 268 سوره بقره آمده است ولي مشتقات فثر مثل فقرا، فقير و ... 13 بار در قرآن ديده مي شوند. با كمي دقت در قرآن و روايات اهميت مسأله فقر به راحتي روشن مي شود و اين اهميت به خاطر آثار و تبعات فراوان فردي و اجتماعي است كه فقر به دنبال دارد آثاري چون، ذلت و خواري، دشمني و دين گريزي و ... با دقت در منابع اسلامي روشن مي شود كه فقر مذموم فقري است كه خود شخص در اثر تنبلي و عدم تلاش، آ ن را به وجود مي آورد و فقر ممدوح، آن فقري است كه شخص به قدر كفاف خود براي تأمين زندگي خود و خانواده اش را واجد مي باشد و از آن راضي است. در يك تقسيم بندي كه با غور در كتب مختلف بدان رسيده شد، بيان گرديدكه فقر به دو دسته مادي و معنوي تقسيم مي شود و فقر مادي به شاخه هاي مالي، غذايي و جسمي تقسيم مي شود و بيان شد كه فقر مالي يا اقتصادي عبارت است از ناتواني در برآورده ساختن نيازهاي اساسي كه البته تعاريف ديگري هم بيان شد و دانسته شد كه بر اساس اين اختلاف نظرها مي تواند فقر مالي را به فقر مطلق و نسبي تقسيم كرد و در فقر مطلق ، ناتواني در برآورده ساختن نيازها به حدي است كه جان و سلامت انسان به خطر مي افتد ولي فقر نسبي، ناتواني در فراهم آوردن معيارهاي زندگي عادي است ، افرادي كه توانايي برآورده كردن نيازهاي اوليه زندگي را دارند ولي در آمد آنها از سطح متوسط درآمدجامعه كمتر است، دچار اين نوع فقر هستند: و منظور از فقر غذايي، كاهش شديد مصرف ويتامين ، مواد مغذي و انرژي زا مي باشد كه نوع شديدي از سوء تغذيه است . اما بيان شد كه فقر نسبي يا قابليتي همان نقص عضو يا بيماري است كه برخي قابليت هاي انسان را كمرنگ تر مي كند كه معمولاً به فقر مالي مي انجامد. و چنانچه مشاهده شد فقر معنوي به فقر علمي، فرهنگي و عاطفي تقسيم می شود و بيان شد كه جامعه اي دچار فقر علمي است كه به نسبت جمعيت خود از توليدات علمي كمتري برخوردار باشد و فقر فرهنگي يعني نبود فرهنگ و فرهنگ را مجموعه باورها و عادت هايي كه ركن زندگي شخص است و تمام رفتار و افكار شخص دور آن محور مي گردد معنا شد و نيز بيان شد كه فقر فرهنگي يك امر نسبي است . چون به لحاظ اينكه شخص از فرهنگ مورد نظر جامعه پيروي نمي كند، مي گويند فقر فرهنگي دارد. و دانسته شد كه فقر عاطفي يعني نبودن عاطفه به معناي محبت و دوستي كه يكي از ويژگي هاي بارز تمدن جديد است. در تعريف انفاق بيان شد كه انفاق بيرون كردن مال از ملك و قرار دادن آن در ملك ديگري است كه بايد شرايط خاصي انجام شود و در منابع اسلامي موانعي چون بخل و وسوسه هاي شيطاني، و ... براي آن بيان شده كه مانع از انجام صحيح آن خواهد شد در آيات زيادي از قرآن به انفاق اشاره شده كه در مورد انواع انفاق و حد آن و ... توضيحاتي بيان شده است پرداختن انفاق آثار خير فراواني دارد كه علاوه بر افراد فقير و جامعه خود انفاق كننده هم از آنها بهره مي برد از جمله اينكه باعث دفع بلا و و افزايش دوستي و ... مي شود و نپرداخت انفاق در ايجاد فقر و گسترش آن تأثير به سزايي دارد. تبيين شد كه خمس يكي از واجبات مسلم دين ماست كه براي بني هاشم به جاي زكات ثابت شده است و آن يك پنجم ازمنابع هفت گانه مي باشد و به شش سهم تقسيم مي شود . در قرآن فقط آيه 41 سوره مباركه انفال در مورد خمس مي باشد كه آن هم مربوط به خمس در غنايم جنگي است ولي با توجه به تاريخچه خمس و روايات فراوان در اين زمينه منابع شش گانه ديگر ثابت مي شود. نپرداختن خمس علاوه بر اينكه سبب تضعيف قدرت تشيع مي شود به شدت در افزايش فقر درجامعه اثر مي گذار و باعث زياد شدن فقر و فاصله طبقاتي مي شود. بيان شد كه زكات يكي از فروعات دين اسلام است كه آن خارج كردن اندازه معيني از مال است كه به حد نصاب رسيده باشد و منبع زكات نه چيز است كه هر كدام علاوه بر حد نصاب خاص با واجد بودن شرايط خاصي مشمول زكات مي شوندو دادن زكات آنها بر شخص واجب مي گردد. واژه زكات سي و دو بار در قرآن آمده كه معمولاً در كنار واژه نماز آورده شده است و اين خود اهميت مسأله زكات را بيان مي كند. نپرداختن زكات موجب حرام شدن تمام اموال مي شود كه حرام بودن مال هم آثار سوء خود را بر زندگي فرد مي گذارد. انسان با پرداخت نكردن زكات باعث مي شود كه فقر به شدت درجامعه گسترش يابد. تبيين شد كه ربا، ضد انفاق است و همانطور كه بايد تلاش كرد انفاق درجامعه به صورت يك فرهنگ گسترش يابد بايد تلاش كرد تا ربا از جامعه اسلامي ريشه كن شود تا شاهد يك اقتصاد سلام و ريشه كن شدن فقر در جامعه بود. همانطور كه بيان شد ربا يعني دريافت زيادي در مبادلات دو كالاي هم جنس كه موزون يا مكيل باشند و يا دريافت اضافي در قرض با شرط قبلي، كه در اين تعريف هر دو نوع رباي معاملي و قرضي بيان شده است. ربا خواري سابقه ديرينه اي در ملل كهن دارد و كليه اديان بزرگ الهي چون مسيحيت، اسلام و يهود به شدت آن را نهي كرده اند. ربا خواري آثار سوء فردي و اجتماعي فراواني دارد و كسي نمي تواند نقش ربا را در ايجاد فقر و گسترش آن انكار كند. كلام آخر آنكه از مهمترين اهداف اسلام از بين بردن فقر و فاصله طبقاتي از طريق تحريم اموري چون ربا خواري و وجوب پرداخت مالياتهاي اسلامي از قبيل زكات، خمس و انفاقهاي مستحب و مانند آنها است كه انجام دستورات اقتصادي اسلام علاوه بر نابودي فقر سبب زنده كردن روح ايمان و برادري در ميان مسلمانان خواهد شد.

بانک جامع تحقیقات پایانی (پایان نامه سطح دو (کارشناسی)) طلاب حوزه علمیه خواهران استان تهران

مدرسه علمیه الزهرا (سلام الله علیها) شهر ری

عنوان اثر

سال دفاع

نام و نام خانوادگی طلبه

نام و نام خانوادگی استاد راهنما

نام و نام خانوادگی استاد داور

واژگان کلیدی

 

علل ایجاد فقر از دیدگاه قرآن

 

1391

صفیه خزایی

 

 

خانم پور محمد

 

دکتر طوبی شاکری

 

: فقر، علل، قرآن ، زکات ، انفاق ، ربا

 

 

چکــیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــده

از مباحث بسیار مطرح و شایع در همه ی جوامع فقر است و تلاشهای زیادی برای رفع این معضل صورت گرفته است فقر به معنای برآورده نشدن نیازهای اساسی به حد کفایت است و در علومی چون جامعه شناسی و اقتصاد به طورگسترده به شناخت علل ایجاد فقر پرداخته شده و در آیات و روایات اسلامی تأکید فراوانی به مسأله فقر شده و راهکارهای آن بیان شده است. چرا که افزایش فقر در جامعه سبب بروز مشکلات فراوانی چون از بین رفتن امنیت در جامعه و دین گریزی مردم می شود. در نهایت با افزایش فقر، اقتصاد جامعه دچار رکود شده و اگر این روند ادامه یابد به نابودی جامعه فقیر می انجامد. لذا پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی بر مبنای مفاهیم قرآنی به بیان مبانی و مفاهیم فقر به شایع ترین علل فقر پرداخته که از جمله  علل کلیدی فقر که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته عبارت است از : انفاق ، خمس ، زکات و ربا که رابطه هر یک با فقر تبیین شده است  و ثابت شده که بر اساس آموزه های قرآنی شناخت علل و عوامل فقر و نیز تبیین راهکارهای اسلامی مناسب چون تحریم ربا و پرداخت مالیاتهای اسلامی، برای جلوگیری از فقر و اجرای این راهکارها نظام اقتصادی سالم و اسلامی را در جامعه حکم فرما خواهد کرد و در نتیجه ثروت به صورت نسبتاً عادلانه میان افراد جامعه تقسیم خواهد شد.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :